Is a shareholders’ agreement mandatory for a Malaysian Sdn Bhd?

No. The Companies Act 2016 does not require every private company to have a shareholders’ agreement. Many single-shareholder companies operate without one. It becomes important when two or more owners need clear rules on transfers, funding, vetoes, and exit - especially before money or sweat equity is committed.

How is a shareholders’ agreement different from the company constitution?

The constitution (if adopted) is a corporate document that binds the company and members in the way the Act provides. A shareholders’ agreement is primarily a contract between the signing shareholders (and sometimes the company). Sensitive commercial terms are often kept in the agreement. Drafting must avoid conflict with the Act and, where relevant, with the constitution.

What clauses should almost always be discussed?

Typical core topics include share transfer restrictions and pre-emption rights, valuation on exit, reserved matters needing special consent, board composition, funding and dilution, deadlock mechanisms, non-compete or non-solicit (within legal limits), confidentiality, and dispute resolution. Investor deals may add drag-along, tag-along, and information rights.

Can we just use a free template from the internet?

Templates can be a starting checklist, but Malaysian share capital, tax, stamp, and Companies Act interactions differ from foreign precedents. A poorly adapted template may be unenforceable on key points or contradict your constitution. For multi-party or investor deals, have a corporate lawyer review or draft the agreement.

Perjanjian Pemegang Saham: Tujuan dan Klausa Utama

Perjanjian pemegang saham (shareholders’ agreement) ialah kontrak antara pemegang saham syarikat - dan kadangkala syarikat itu sendiri - yang mengatur pemilikan, kawalan, dan cara keluar daripada pelaburan. Di Malaysia, ia diguna secara meluas bagi Sdn Bhd yang mempunyai lebih daripada seorang pemilik, walaupun Akta Syarikat 2016 tidak mewajibkan setiap syarikat mempunyai dokumen ini.

PeguamOnline ialah direktori tidak rasmi. Artikel ini menjelaskan konsep am, bukan pengganti rundingan atau draf peguam. Lihat penafian.

Kenapa Perjanjian Ini Wujud

Akta Syarikat 2016 dan perlembagaan (jika ada) menetapkan rangka asas: siapa ahli, bagaimana mesyuarat dijalankan, dan bagaimana sesetengah resolusi diluluskan. Namun ramai pengasas mahu aturan yang lebih terperinci tentang:

Siapa boleh membeli saham apabila seseorang ingin keluar
Bagaimana harga saham ditentukan
Keputusan mana yang memerlukan persetujuan khas (bukan majoriti biasa sahaja)
Apa yang berlaku jika rakan kongsi berselisih “mati” (deadlock)
Bagaimana pelabur baharu dilindungi atau dikawal

Tanpa perjanjian, pertikaian sering jatuh kepada peruntukan lalai statut, rundingan ad hoc, atau litigasi yang mahal. Itu sebab bidang korporat dan komersial kerap digabungkan dengan nasihat penubuhan.

Hubungan dengan Perlembagaan dan Akta

Tiga lapisan perlu difahami:

Akta Syarikat 2016 - undang-undang mandatori; tidak boleh diganti oleh kontrak yang bercanggah dengan peruntukan wajib
Perlembagaan syarikat - dokumen korporat (opsyen bagi banyak syarikat persendirian) yang mengikat urusan dalaman mengikut kerangka Akta
Perjanjian pemegang saham - kontrak privasi antara pihak yang menandatangani

Dalam amalan, klausa komersial sensitif (penilaian, undi veto, jadual keluar) sering diletakkan dalam perjanjian. Klausa yang perlu “kelihatan” pada tahap korporat - contoh sekatan pemindahan saham yang mahu dicerminkan dalam daftar - mungkin perlu diselaraskan dengan perlembagaan atau resolusi yang sesuai.

Jika anda baru menubuhkan syarikat, baca juga langkah penubuhan Sdn Bhd supaya struktur saham dan perjanjian disusun serentak, bukan selepas konflik bermula.

Klausa Utama Yang Lazim Dibincangkan

Sekatan Pemindahan dan Hak Pra-Emptif

Pemegang saham biasanya tidak mahu rakan kongsi menjual saham kepada orang luar tanpa tawaran dahulu kepada pemegang sedia ada (pre-emption). Klausa ini menetapkan prosedur notis, tempoh respons, dan sama ada lembaga boleh enggan mendaftarkan pemindahan dalam batas undang-undang.

Penilaian dan Keluar

Apabila seseorang keluar - sama ada sukarela, kematian, hilang upaya, atau “bad leaver” - perjanjian perlu mekanisme harga: formula tetap, penilai bebas, atau rujukan pusingan pembiayaan terakhir. Tanpa mekanisme, rundingan mudah macet.

Hal Simpanan (Reserved Matters)

Senarai keputusan yang memerlukan persetujuan ambang lebih tinggi - contoh:

Menerbitkan saham baharu atau menukar struktur modal
Meminjam melebihi had tertentu
Menjual aset utama atau keseluruhan perniagaan
Meminda perlembagaan
Melantik atau membuang pengarah tertentu
Mengisytiharkan dividen di luar polisi yang dipersetujui

Ini melengkapkan, bukan menggantikan, keperluan resolusi pengarah dan resolusi ahli di bawah Akta.

Susunan Lembaga Pengarah

Siapa boleh menamakan pengarah, kuorum mesyuarat lembaga, dan apa yang berlaku jika kerusi kosong. Untuk syarikat kecil, overlap antara pemegang saham dan pengarah adalah biasa - tetapi hak penamaan tetap berguna apabila pelabur masuk.

Drag-Along dan Tag-Along

Drag-along: majoriti (mengikut ambang yang dipersetujui) boleh memaksa minoriti menjual bersama dalam jualan syarikat kepada pembeli ketiga, supaya pembeli mendapat 100% atau hampir 100%
Tag-along: minoriti boleh turut menjual apabila majoriti menjual, pada terma yang setara secara material

Kedua-dua klausa mesti digubal teliti supaya selaras dengan prosedur pemindahan dan undang-undang yang terpakai.

Deadlock

Jika undi 50:50 atau dua blok saling memveto, perniagaan boleh lumpuh. Mekanisme tipikal termasuk mediasi, pakar penentu, belian paksa (Russian roulette / Texas shoot-out - dengan risiko praktikal), atau penjualan syarikat. Pilih mekanisme yang pihak benar-benar sanggup laksanakan.

Kerahsiaan, Tidak Bersaing, dan Tidak Memikat

Klausanya mesti munasabah dari segi tempoh, skop geografi, dan skop perniagaan. Sekatan terlalu luas berisiko sukar dikuatkuasakan. Nasihat peguam penting di sini.

Penyelesaian Pertikaian

Mediasi dahulu, kemudian timbang tara atau mahkamah Malaysia, adalah corak biasa. Pilih forum yang realistik dari segi kos untuk saiz syarikat anda.

Bila Anda Benar-Benar Memerlukannya

Pertimbangkan perjanjian apabila:

Ada dua atau lebih pengasas dengan sumbangan tidak sama (wang vs idea vs pelanggan)
Pelabur angel / ventura akan masuk
Ada rancangan opsyen pekerja yang menjejaskan dilusi
Rakan kongsi ingin melindungi kerusi lembaga atau veto operasi

Syarikat seorang pemilik tunggal biasanya menangguhkan sehingga ada rakan atau pelabur. Membanding struktur perniagaan dahulu melalui enterprise vs Sdn Bhd juga membantu sebelum anda membelanjakan untuk dokumen panjang.

Had dan Salah Anggapan

Perjanjian tidak membenarkan anda melanggar Akta atau menipu pemiutang
Ia bukan lesen untuk mengabaikan pematuhan SSM; syarikat yang cuai masih boleh menghadapi penalti atau strike off
Tandatangan semata-mata tidak menyelesaikan hubungan yang sudah rosak - tetapi ia memberi peta jalan keluar yang lebih jelas
“Template luar negara” tanpa penyesuaian Malaysia sering mengabaikan setem, cukai, dan istilah statut tempatan

Jika syarikat menghadapi tekanan kewangan serius, fokus beralih kepada penasihat penstrukturan semula dan insolvensi - perjanjian pemegang saham tidak menggantikan undang-undang insolvensi.

Ramai pertikaian bermula apabila syarikat kehabisan tunai. Perjanjian yang baik menjelaskan:

Siapa wajib menyuntik modal lanjut, dan dalam nisbah apa
Apa yang berlaku jika seorang pengasas tidak ikut serta (dilusi, pinjaman pemegang saham, atau hilang kerusi lembaga)
Adakah pinjaman pemegang saham diutamakan berbanding ekuiti semasa keluar
Bagaimana opsyen pekerja dikira dalam jadual pemilikan penuh (fully diluted)

Tanpa klausa ini, “kita tolong syarikat dulu” menjadi rekod tidak bertulis yang sukar dibuktikan semasa perpisahan.

Pekerja Pengasas dan Vesting

Jika pengasas juga menggaji diri melalui syarikat, asingkan tiga perkara dalam dokumen berbeza atau lampiran yang jelas: (1) hak saham, (2) kontrak pekerjaan / konsultansi, (3) IP yang dicipta untuk syarikat. Vesting (saham terkunci mengikut masa atau pencapaian) mengurangkan risiko rakan kongsi keluar awal dengan blok besar tanpa sumbangan setimpal.

Pastikan terma vesting tidak bercanggah dengan sekatan pemindahan dan prosedur resolusi pengarah untuk merekodkan perubahan daftar ahli.

Proses Praktikal

Sepakati prinsip komersial dalam term sheet ringkas
Sejajarkan dengan struktur saham dan perlembagaan
Draf oleh peguam; semak cukai/setem jika relevan
Tandatangan; simpan salinan bersama minit korporat
Semak semula apabila ada pusingan pelaburan baharu

Untuk mencari peguam, gunakan direktori korporat dan komersial atau halaman hubungi. Sahkan kelayakan dan skop fi secara langsung dengan firma yang anda pilih.

Selepas Ditandatangani

Perjanjian yang “tidur” dalam Google Drive tidak membantu jika lembaga meluluskan transaksi yang melanggar reserved matters. Jadikan semakan pantas sebahagian daripada agenda sebelum keputusan besar: adakah undi veto terpicu? Adakah pre-emption terpakai? Adakah maklumat perlu diberi kepada pelabur minoriti?

Apabila syarikat ditutup atau dijual, perjanjian akan dibaca bersama proses korporat - termasuk, dalam senario teruk, winding-up. Susun fail supaya likuidator atau peguam due diligence tidak perlu memburu versi bertarikh 2019 yang tidak ditandatangani semua pihak.

Ringkasan

Perjanjian pemegang saham ialah alat tadbir urus kontrak untuk pemilik Sdn Bhd: ia melengkapkan Akta Syarikat 2016 dan perlembagaan dengan aturan keluar, undi, dan perlindungan pelaburan. Digubal awal, ia mengurangkan kos konflik kemudian; digubal lewat, ia sering menjadi medan rundingan yang tegang. Gabungkan dengan pematuhan SSM yang rapi supaya kontrak privasi dan rekod awam tidak bercanggah.